Langs de Droppingsroute West-Friesland staan op acht historische locaties herinneringspalen met informatieborden. Misschien kom je tijdens je tocht maar langs één of twee van deze plekken. Hier kun je ze alle acht bekijken. Ieder informatiebord vertelt een eigen deel van de geschiedenis van de geheime wapendroppings in West-Friesland. Samen vormen ze één verhaal over de droppings, het verzet en de mensen die met gevaar voor eigen leven in actie kwamen.
DROPPINGSVELD LALOE
Afbeelding 1 van 8
Waar vonden de droppings plaats?
Verspreid over West-Friesland lagen verschillende geheime droppingsvelden. Plekken die er vandaag misschien heel gewoon uitzien, maar waar tijdens de laatste maanden van de Tweede Wereldoorlog bijzondere en gevaarlijke gebeurtenissen plaatsvonden. Op de kaart vind je de verschillende droppingsvelden en andere locaties die een belangrijke rol speelden in deze geschiedenis.
+Locatie toevoegen
MENSEN ACHTER DE DROPPINGS
Maak kennis met de mensen die een belangrijke rol speelden
Tobias Biallosterski
Geheim agent met lef en stijl
Tobias ‘Tobs’ Biallosterski was pas 24 jaar toen hij in februari 1945 overleed. In zijn korte leven speelde hij een bijzondere rol in het Nederlandse verzet én in de geschiedenis van de wapendroppings in West-Friesland. Tobias werd op 18 april 1920 geboren in Bloemendaal en groeide op in Amsterdam. Zijn vader was diamantair en Joods. Tobias was sportief, een talentvol roeier en lid van roeivereniging Poseidon. Tijdens de oorlog koos hij vastberaden voor het verzet. Hij hielp Joodse onderduikers en geallieerde piloten en was actief voor de illegale pers, onder andere voor Het Parool. Op 8 oktober 1943 vertrok hij als Engelandvaarder naar Engeland. Daar werd hij opgeleid tot geheim agent. Hij was een van de weinige Nederlandse agenten die tijdens de oorlog tweemaal boven bezet Nederland werd geparachuteerd. Zijn eerste missie, in maart 1944 bij Etten, mislukte. Tobias wist uiteindelijk via Frankrijk en Spanje terug te keren naar Engeland. Daar trouwde hij in juli 1944 met de Deense Eva Skotting. Lang konden ze niet samen zijn. In september wachtte een nieuwe opdracht.
Naar West-Friesland
In de nacht van 8 op 9 september 1944 sprong Tobias boven afwerpterrein Mandrill bij Spanbroek opnieuw uit een vliegtuig. Hij kwam mee met de eerste wapendropping in West-Friesland. Vanuit Londen had hij de opdracht gekregen contact te onderhouden met het verzet en de wapendroppings in de regio te helpen organiseren. Maandenlang werkte hij in het geheim. Soms bezocht hij zijn moeder en had hij contact met zijn ondergedoken broers. Tegelijkertijd droeg hij een grote verantwoordelijkheid voor de verbinding met Londen en werkte hij soms nachtenlang door. Tobias stond bekend om zijn opvallende verschijning. Hij was charmant, flamboyant en een echte dandy. Zelfs in oorlogstijd wilde hij er verzorgd uitzien. Mooie kleding en goed gepoetste schoenen hoorden bij hem. Die uitstraling stond in schril contrast met het leven in bezet Nederland. Achter die bravoure zat ook een jonge man die moe werd van de oorlog en zijn vrouw miste. Eva stuurde hem soms kleine pakketjes mee met de wapendroppings: warme laarzen, een pudding en zelfs een klein uit hout gesneden hondje.
Zijn laatste missie
Op 10 februari 1945 werd Tobias bij Wognum gearresteerd. Zijn opvallende Engelse pilotenlaarzen zouden daarbij een rol hebben gespeeld. Hij werd naar Obdam gebracht en probeerde te ontsnappen. Tijdens die vlucht werd hij door de Landwacht neergeschoten. Zwaargewond kwam hij uiteindelijk terecht in het Oranjehotel in Scheveningen. Daar overleed Tobias Biallosterski op 25 februari 1945, slechts 24 jaar oud. Voor zijn moed en zijn bijdrage aan het verzet ontving hij verschillende onderscheidingen, waaronder het Bronzen Kruis. Postuum werd hem de Militaire Willems-Orde toegekend. Tobias kwam vanuit Engeland naar West-Friesland met een geheime opdracht. Zijn verhaal is onlosmakelijk verbonden met de wapendroppings die hier in de laatste maanden van de oorlog plaatsvonden.
Van geschiedenis naar theater
Het bijzondere levensverhaal van Tobias vormde een belangrijke inspiratiebron voor de theatervoorstelling Parachutes in de Polder. Het personage Tobs is gebaseerd op Tobias Biallosterski en bracht zijn verhaal, zijn karakter en zijn geheime missie in West-Friesland opnieuw tot leven op het toneel. Zo kreeg Tobias, tachtig jaar later, opnieuw een plek in het verhaal van de wapendroppings in West-Friesland.
A.C .de Graaf
Boer, bestuurder en verzetsleider
Veel West-Friezen kennen zijn naam van de A.C. de Graafweg, de provinciale weg van Wognum naar het Verlaat. Maar wie was de man achter deze bekende naam? Adriaan Cornelis (Adrie) de Graaf werd op 28 april 1902 geboren in Hoofddorp, als vierde in een gezin van zeven kinderen. Hij volgde de Christelijke Landbouwwinterschool en kwam in 1931 als karteerder terecht in de nog vrijwel kale Wieringermeer. Datzelfde jaar trouwde hij met Lena Jannetje Reijms. Ze gingen eerst in Opperdoes wonen. In 1933 verhuisden Adrie, Lena en hun dochtertje Corrie naar de Nieuw Almersdorperweg in de Wieringermeer, waar Adrie als bedrijfsboer aan de slag ging. Twee jaar later werd hij pachter van een boerderij van 67 hectare aan de Koggerandweg.
Boer en bestuurder
Adrie was niet alleen boer. Hij was actief in het verenigingsleven en stond midden in de jonge gemeenschap van de Wieringermeer. Zo was hij medeoprichter van de Graanbeurs in Middenmeer en werd hij in 1936 voorzitter van deze organisatie. Ook bestuurlijk werd hij actief. Vanaf 1 januari 1938 maakte hij deel uit van het Openbaar Lichaam Wieringermeer. Later werd hij wethouder en maakte hij deel uit van het dagelijks bestuur van de nieuwe gemeente Wieringermeer. Toen de Duitse bezetter in 1942 de wettige burgemeester G.G. Loggers gevangenzette, nam Adrie uit protest ontslag als wethouder. Inmiddels was hij al betrokken bij het verzet.
In het verzet
Tijdens de bezetting groeide Adrie de Graaf uit tot een van de belangrijke leiders van de ondergrondse in de regio. In de laatste fase van de oorlog raakte zijn verzetswerk ook verbonden met de wapendroppings in West-Friesland. Nadat wapens en materialen vanuit geallieerde vliegtuigen op de droppingsvelden waren afgeworpen, moesten deze in het geheim worden weggehaald, vervoerd en verder verspreid. Adrie speelde een rol binnen de organisatie die dit mogelijk maakte. Juist dit maakte de wapendroppings tot veel meer dan alleen een geheime vlucht boven West-Friesland. Op de grond was een netwerk van verzetsmensen nodig om ervoor te zorgen dat de gedropte wapens uiteindelijk op de juiste plaats terechtkwamen. Adrie de Graaf was een van de mensen binnen dat netwerk.
Zijn naam leeft voort
Adrie de Graaf overleefde de oorlog niet. In april 1945, enkele weken voor de bevrijding, kwam hij om het leven. Zijn betekenis voor het verzet werd na de oorlog niet vergeten. De provinciale weg die van Wognum naar het Verlaat loopt, draagt zijn naam: de A.C. de Graafweg. Een naam waar dagelijks duizenden mensen aan voorbijrijden.Wie over de A.C. de Graafweg rijdt, rijdt daarmee ook langs de herinnering aan een West-Friese verzetsman die zijn leven inzette voor de vrijheid. Op dit moment wordt door Anita Blijdorp gewerkt aan een uitgebreide biografie over het leven en werk van A.C. de Graaf. Voor dit onderzoek worden archieven, literatuur, interviews en andere historische bronnen geraadpleegd. De verschijning van het boek wordt eind 2026 verwacht.
Kijken & Luisteren
Bekijk films, documentaires en andere verhalen
Operatie BACKGAMMON – Geheim agenten Bram en Hans
In de nacht van 8 op 9 september 1944 nadert een vliegtuig het West-Friese droppingsveld Mandrill. Aan boord zitten de geheim agenten Pieter de Vos, veldnaam BRAM, en Tobias Biallosterski, veldnaam HANS. Na maanden van intensieve training in Engeland komt alles samen in één beslissend moment.
Luister mee naar de laatste minuten vóór hun sprong in het donker boven West-Friesland.
De Glorie van de zomerdijk
Een korte film over een bijzondere plek in West-Friesland en de mensen die daar tijdens de oorlogsjaren in het geheim geschiedenis schreven.
Parachutes in de Polder (Compilatie Theatervoorstelling)
Een groots Westfries theaterproject waarin meer dan 100 theatermakers, muzikanten en zangers de verhalen achter de wapendroppings opnieuw tot leven brachten. Bekijk de compilatie en proef de sfeer van deze voorstelling.
Samen op pad
Ontdek wandelingen, routes en activiteiten
Historische wandeling Sally
Wilt u het verhaal achter droppingveld Sally écht beleven?
Wandel mee met de Historische Wandeling Wijdenes en ontdek de geschiedenis op de plekken waar deze zich heeft afgespeeld. De gids neemt u mee langs Droppingveld Sally, vertelt over de gelijknamige verzetsgroep en laat aan de hand van foto’s en verhalen het verleden tot leven komen.
Achter de informatieborden schuilt een veel grotere geschiedenis. In het boek Droppingsroute West-Friesland worden de gebeurtenissen, locaties en mensen achter de droppings uitgebreid beschreven.
Sinds half november 2020 is het boek: “DROPPINGSROUTE WEST-FRIESLAND” van Marjan Schipper te koop. Inmiddels is er een vierde druk verschenen, heeft er een vijfmaal uitverkochte theaterproductie van “Parachutes in de Polder” in de schouwburg van Hoorn plaatsgevonden en zijn nu deze herinneringspalen met informatieborden geplaatst op de route.
Het is een routeboek, waarmee langs de afwerpterreinen gereden kan worden, waar C.A.T. Hil Schipper het commando over voerde van september 1944 tot mei 1945. De tekst heeft betrekking op alles wat met deze terreinen te maken had.
De route begint bij C3 en eindigt bij Mandrill aan de Zomerdijk in Spanbroek en gaat door de Wogmeer, de Streek en de Wieringermeerpolder. Hij kan in zijn geheel of in delen gereden worden. Met de kaarten op de uitgeklapte kaften, de bijgeleverde losse kaart, legenda, routebeschrijving en adressenlijst is alles heel gemakkelijk te vinden.
Bovendien bevat het boek een zakje met een stukje echte parachutestof.
Het boek ontstond naar aanleiding van een busrit tijdens de reünie van de familie Schipper in 2018.
Of de plaatsen van de droppingsvelden nog bestonden en te vinden waren, was eerst nog onduidelijk, evenals of daar nog wel iets interessants te zien zou zijn. Mandrill was bekend aan de Zomerdijk, maar waar lagen die andere? Een zoektocht werd gestart.
Verschillende boerderijen en velden waren gemakkelijk te vinden, maar andere kostten veel meer tijd en moeite. Men wist onderling niet waar een ander veld zich bevond, want alles wat je wist in die tijd, kon je leven kosten. Veel meer vragen kwamen boven. Wat werd er gedropt, hoe ging dat, voor wie waren de gedropte materialen en door wie werden ze eigenlijk besteld? Waar gingen ze naar toe en waar werden ze voor gebruikt? Waar werden ze opgeslagen en hoe werden ze vervoerd? Antwoorden leverden weer nieuwe vragen op.
De zoektocht naar het centrale wapendepot in de Wieringermeerpolder leidde naar twee slootjes. Dat de gedropte wapens in het geheim opgeslagen werden in depotschepen, die daar toen lagen, was een grote verrassing. Deze ontdekking en vele andere hebben geleid tot dit routeboek met vele verhalen, authentieke beelden, notities, tekeningen, documenten en kaarten.
Het boek met ongeveer 100 pagina’s tekst en 160 afbeeldingen is in kleur uitgevoerd.
Heeft u thuis nog foto’s, documenten, herinneringen of verhalen over de wapendroppings, het verzet of andere gebeurtenissen die hiermee verbonden zijn? Deel ze met ons. Misschien draagt uw verhaal een nieuw stukje bij aan de geschiedenis van de Droppingsroute West-Friesland.
De droppingsroute brengt de geschiedenis ook in beeld.
Voor de informatieborden is gebruikgemaakt van historische foto’s, tekeningen en ander beeldmateriaal uit verschillende archieven en particuliere collecties. Hieronder vind je per informatiebord de herkomst van de gebruikte beelden.
DROPPINGSVELD MANDRILL Foto boven: De boerderij van Jan en Marie schipper: Privécollectie familie Schipper Foto midden: Container met inhoud: Maria Daniels Foto onder: Short Stirling LK200 NF-J: Aircraftmuseum Fort Veldhuis Heemskerk
DROPPINGSVELDEN IN DE WOGMEERPOLDER Foto boven: Het bergen van de containers: Beeldbank WO2-NIOD Tekening midden: De slag bij Rustenburg: Marjan Schipper Tekening van Ben van Eerden onder: De landwachters bleven op veilige afstand : Anneke Vonk-Tiebie/Historische kring Ursem
DOORGANG LAMBERTSCHAAG Tekening van Ben van Eerden boven: Wapenvervoer met paard en wagen: Anneke Vonk-Tiebie/Historische kring Ursem Foto midden: De Wieringermeer onder water: Historisch Genootschap Wieringermeer Foto onder: Het monument van A.C. de Graaf: Marjan Schipper
DROPPINGSVELD OLIVER Foto boven: Boerderij Oliver: Archief familie Galis Foto midden: De Duitse uitkijkpost op de watertoren van Hoorn: Wikipedia Foto onder: De knokploeg van Zwaagdijk: West-Fries Archief
DOORGANG OVERLEKERSLUIS Foto boven: Een sloot in de Wieringermeer: Marjan Schipper Foto midden: Boerderij Fletum: Historisch Genootschap Wieringermeer Foto onder: De Westzaan 1: Verzetsmuseum Amsterdam
DROPPINGSVELD LALOE Foto boven: Boerderij Laloe: Privécollectie familie Rezelman Tekening midden: Opstelling droppingsveld: Marjan Schipper Foto onder: Tuindersvletje: Marjan Schipper
DROPPINGSVELD SALLY Tekening boven: S-phone: Willem Mugge Foto midden: De kleine boerderij Sally: Historische Vereniging Suyder-Cogge Foto onder: De grote boerderij Wuiver 2B: Privécollectie Gerie Bobeldijk-Schaap
BOERDERIJ SALLY Foto boven: Verzetsgroep Sally: Privécollectie familie de Vries-Veerman Foto midden: De kleine boerderij Sally: Historische Vereniging Suyder-Cogge Foto onder: Het voorkomen van de sloop van boerderij Sally: Martin Menger
Met dank aan…
Veel mensen en organisaties maakten de Droppingsroute West-Friesland mogelijk
Historisch onderzoek en Teksten Marjan Schipper-Torbijn, Hans en Annemieke Luursema en Tim de Haan
